ا
نندگی ایمن در جاده ها و خیابان ها در گرو بایسته هایی است تا با کمک آن آسیب های ناشی از سوانح به عنوان دومین عامل مرگ و میر در جهان و ایران کاهش یابد.
به گزارش قدس آنلابن به نقل از ایرنا، ایران کشوری گسترده و دارای چهره های طبیعی گوناگون مانند کوهستان، کویر، بیابان و دشت های پهناور است.
در این سرزمین، جاده های فراوان و وسایل ارتباطی گوناگون مانند انواع خودروها، قطار و هواپیما، شهرها و روستاها را به هم مرتبط می کند و البته پیامدهای ویژه خود را نیز دارد.
**رهاورد مسوولان برای سفرهای نوروزی
در کشورمان سفر با وسایل نقلیه جاده ای مانند اتوبوس و خودروهای شخصی بیشتر رایج است و از این رو فراهم کردن زمینه های سلامت و ایمنی در سفر هدفی مهم هم برای مسافران و هم برای مسوولان و دست اندرکاران امر است.
بر پایه تعریف سازمان جهانی بهداشت، حادثه (accident) رویدادی بدون پیشینه است که موجب آسیب قابل تشخیص می شود.
سالانه یک میلیون و 200 هزار نفر در جهان بر اثر سوانح جاده ای و ترافیکی جان خود را از دست می دهند. همچنین آمارهای صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) نشان می دهد سالانه تصادف جاده ای در ایران به مرگ و میر و ضرب و جرح هزاران نفر منجر می شود و میلیاردها دلار برای کشور هزینه دارد.
با توجه به اینکه در کشور ما شمار بالایی از سفرها در آغاز سال نو صورت می گیرد سازمان ها و دستگاه های مسوول مانند نیروی راهور و پلیس راهور، سازمان هلال احمر، مرکز اورژانس کشور و وزارت راه و شهرسازی تمام توان خود را به کار می گیرند تا در این روزهای ویژه، مسافران سفری ایمن و سالم داشته باشند.
در همین زمینه «اسکندر مومنی» رییس پلیس راهور، بیست و پنجم اسفند در رزمایش ترافیکی نوروز 93 گفت: 30 میلیون نفر در دستگاه های گوناگون اورژانس، راهداری، هلال احمر، پلیس راهور، آتش نشانی و... از این تاریخ فعالیت خود را در طرح نوروزی آغاز کرده اند.
در این پیوند، «تقی طالبیان» رییس پیشین سازمان اورژانس کشور، شانزدهم اسفند به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گفت: تعداد پایگاه های اورژانس کشور برای خدمت رسانی به هموطنان 2 هزار و 88 پایگاه بوده که از این تعداد، 810 پایگاه شهری و یک هزار و 276 پایگاه جاده ای است.
او افزود: 18 هزار تکنسین اورژانس 115 برای امدادرسانی به مصدومان و بیماران و سه هزار و 40 آمبولانس، پنج فروند بالگرد امداد، 57 اتوبوس آمبولانس و 213 ایستگاه سلامت در تمام مدت اجرای طرح رزمایش نوروزی در آماده باش کامل قرار خواهند داشت.
طالبیان گفت «هم اکنون مرگ و میرهای جاده ای تا اندازه قابل قبولی کاهش یافته است» اما یادآور شد «با وجود این پیشرفت ها، تا اندازه ای نسبت به برنامه پنجم توسعه عقب هستیم و از این رو برای کاستن از این فاصله و رسیدن به نقطه مطلوب در برنامه توسعه، باید سازمان ها و دستگاه های دست اندرکار با همدیگر همکاری چندجانبه داشته باشند.»
او با اعلام ساعت های کاری پایگاه های اورژانس ادامه داد: آمبولانس های اورژانس 115، به منظور سرعت دهی در امر امدادرسانی و افزایش امنیت مسافران در حاشیه جاده از ساعت هشت صبح تا 12 ظهر و از ساعت 16 تا 20 شب حضور مستمر و پررنگی خواهند داشت و خدمات رسانی نیروهای اورژانس در استان های خوزستان، کردستان، آذربایجان غربی و ایلام 24 ساعته و رایگان خواهد بود.
«محمد فرهادی» رییس جمعیت هلال احمر کشور نیز در رزمایش نوروزی 93 گفت: سازمان امداد و نجات جوانان و داوطلبان ما در پایگاه های امداد و نجات و مراکز موقت دایر شده در ورودی و خروجی شهرها و جاده های بین شهری، نسبت به پارسال 30 درصد امکانات بیشتر و گسترده تری دارد و بیش از 2 هزار و 100 پایگاه ثابت و سیار در همکاری و همیاری با سایر دستگاه ها خدمت رسانی می کنند.
مومنی نیز در سخنرانی خود درباره محدودیت تردد خودروها در تعطیلات نوروزی بیان داشت: محدودیت های پلیس برای خودروها بر اساس معیارهای زمانی و مکانی است؛ برای نمونه در برخی مکان ها و روزها تردد وسایل نقلیه به صورت یک طرفه خواهد بود و ممکن است حضور خودروهای سنگین مانند کامیون و تریلی در برخی جاده های پر تردد ممنوع شود.
**علل سوانح جاده ای در ایران
با توجه به اینکه نرخ سوانح جاده ای در ایران 20 بار بیشتر از میانگین جهانی است، یونیسف با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان بهزیستی، نیروهای راهور و شهرداری تهران در قالب یک گروه ویژه تحقیقات و عملیات را با هدف بالا بردن سطح آگاهی مردم در زمینه شناسایی علل سوانح جاده ای و کاستن از میزان آن تشکیل داده و به این نتایج رسیدند:
- نرخ تصادف جاده ای در ایران 20 بار بیشتر از میانگین جهانی است.
- تصادف جاده ای بین حوادث منجر به مرگ کودکان، عامل اصلی است.
- کشته های ناشی از تصادف جاده ای در ایران 18 هزار نفر بوده و مجروحان و ناتوانان مادام العمر این سوانح از 300 هزار نفر نیز بیشتر است.
- هر 19 دقیقه یک نفر در حوادث جاده ای ایران جان خود را از دست می دهد و هر 2 دقیقه یکبار نیز مردم اخباری را درباره بروز سانحه جاده ای برای یکی از آشنایان و نزدیکان خود دریافت می کنند.
- در میان علل حوادث جاده ای، سرعت غیر مجاز عامل اصلی بیشتر سوانح در جهان و به ویژه در ایران است.
- حوادث جاده ای سالانه 6 میلیون دلار ضرر و زیان اقتصادی به ایران وارد می کند و این مقدار بیش از پنج درصد تولید ملی کشور است.
- موتور سیکلت عامل 25 درصد حوادث جاده ای در ایران است. در این سوانح بیش از 60 درصد رانندگان کلاه ایمنی نداشتند(1).
**رانندگی ایمن نیازمند فرهنگ سازی
آموزش و ارتقای سطح اطلاعات عمومی و تخصصی و به طور کلی فرهنگ سازی و نهادینه کردن رعایت قوانین و مقررات مهمترین روش برای پیشبرد هدف در هر جامعه ای به شمار می رود و یکی از موثرترین راهکارهای کاهش تصادف و سوانح است.
«مهدی حسن زاده» روانشناس مسائل اجتماعی- فرهنگی و رییس مرکز روانپزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران، در این زمینه به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گفت: مسائل فرهنگی در مورد رانندگی و سوانح جاده ای به عنوان یکی از حوادث، بسیار اهمیت دارد و علت این حوادث بیشتر به مشکلات فرهنگی افراد باز می گردد.
او افزود: در بسیاری از موارد ما با مسائل حیاتی از کمربند ایمنی گرفته تا سرعت غیر مجاز و... آشنا نبوده و آنها را شوخی می گیریم. اگر فرهنگ بستن کمربند ایمنی و بسیاری مسائل رانندگی در میان شهروندان نهادینه شود و به آنها به عنوان وسیله یا روشی برای حفظ ایمنی انسان و نه از ترس جریمه پلیس باور قلبی داشته باشیم هیچ گاه با حوادث خطرناک روبرو نمی شویم.
موارد تصادف رانندگی علاوه بر میرایی بالایی که دارند، صدمات و ناتوانی هایی نیز از خود به جای می گذارند که برای جوامع غیر قابل تحمل است.
به گفته حسن زاده؛ «در کشور ما بسیاری از رانندگان قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی را رعایت نمی کنند و به تعبیری رانندگی افراد بد است و رانندگان بیشتر وقت ها در رعایت اصول ایمنی کوتاهی می کنند یا به طور کلی این اصول را نادیده می گیرند.»
استفاده از تلفن همراه، خوردن و آشامیدن و... هنگام رانندگی نمونه هایی از عوامل حواس پرتی رانندگان به شمار می رود. موضوع مهم دیگر مساله خواب آلودگی رانندگان است که به حوادث خطرناک جاده ای منجر می شود.
این روانشناس مسائل اجتماعی- فرهنگی با اشاره به لزوم داشتن تمرکز حواس در رانندگی تاکید کرد: موضوع مهم از نظر روان تمرکز است و رانندگان هنگام رانندگی باید از انجام کارهایی که تمرکزشان را برهم می زند خودداری کنند و این نکته را نیز در نظر داشته باشند که هر امری که تمرکز را بر هم بزند عاملی برای سانحه است.
آمارها نشان می دهد سوانح دومین عامل مرگ و میر در بیشتر جوامع جهان به شمار می رود و در این میان سوانح و تصادف جاده ای بیشترین نقش را دارد.
حسن زاده همچنین کم خوابی را عاملی مهم در بروز سوانح جاده ای برشمرد و افزود: کم خوابی، بی خوابی و بد خوابی به خواب آلودگی رانندگان منجر می شود. کسی که رانندگی می کند باید شب پیش از آن دستکم 6 ساعت خواب پیوسته داشته باشد.
وی به رانندگان جاده ای سفارش می کند در روز آغاز سفر خواب کافی داشته باشند و تا آنجا که امکان دارد زود از خواب بلند نشوند؛ چرا که خواب آلودگی تمرکز رانندگان را بر هم زده و آنان را به دامن حوادث ناگوار هدایت می کند. همچنین مصرف داروهایی که به هر عنوان خواب آور هستند به هیچ وجه به رانندگان توصیه نمی شود.
** سخن آخر
در سوانح و تصادف های جاده ای، ریلی و هوایی چهار عامل انسان، وسیله نقلیه، جاده و شرایط محیطی نقش مهمی را ایفا کرده و توجه به آنها می تواند در کاهش شمار تصادف ها و کشته شدگان این دسته سوانح موثر باشد.
وقوع تصادفات و سوانح افزون بر داشتن هزینه های هنگفت مالی، آثار و پیامدهای اجتماعی زیانباری نیز به دنبال دارد.
در ایران سالانه بیش از 20 هزار نفر جان خود را فقط در حوادث رانندگی از دست می دهند و صدها هزار نفر مجروح می شوند. این موضوع مسوولیت سنگینی را بر دوش دست اندرکاران مساله حمل و نقل و سازمان ها و دستگاه های مسوول مانند نیروی راهور، اورژانس کشور، جمعیت هلال احمر و... می گذارد.
همچنین رانندگان و مسافران نیز با توجه به همین موضوع بایسته هایی را باید فراگرفته و پیاده کنند.
همیشه گفته شده است «حادثه هیچ گاه خبر نمی کند» اما با رعایت اصول و مقررات ایمنی چه پیش از رانندگی و چه هنگام رانندگی می توان از بروز حوادث ناگوار جلوگیری کرد.
نباید فکر کنیم نیروی راهور به تنهایی مسوول کنترل سلامت و ایمنی مسافران در جاده ها است بلکه بخش عمده این وظایف به خود ما بر می گردد که با حفظ و رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی زمینه سفری ایمن همراه با سلامت و آرامش را برای خود و دیگران فراهم می کنیم.