ميلاد بي*حوصله پاي رايانه نشست؛ چرخي در سايت*ها زد اما مطلبي که برايش جالب باشد، پيدا نکرد. وارد يکي از شبکه*هاي اجتماعي شد. چيزي نگذشته بود که پيغام دوستي از طرف دختري ناشناس برايش آمد...
درخواست را پذيرفت. چند دقيقه بعد دختر نوجوان پيغام داد و از آنجا دوستي آنها آغاز شد. دختر که نيلوفر نام داشت، مثل او خودش را براي کنکور آماده مي*کرد. آنها هر روز يک ساعت با هم صحبت مي*کردند تا جايي که ميلاد کم*کم کم کم به او دل بست. يک روز نيلوفر به ميلاد گفت پدر و مادرش به مسافرت رفته*اند و او در خانه تنهاست و از ميلاد خواست حوالي غروب پيش او برود. پسر جوان هم نشاني خانه را گرفت و طبق قرار خود را به مقابل خانه قديمي حوالي ميدان انقلاب رساند. زنگ را زد و منتظر شد. چند ثانيه بعد در باز شد. ميلاد براي ديدن نيلوفر لحظه*شماري مي*کرد، اما وقتي وارد خانه شد با چند پسر جوان روبرو شد و تازه فهميد در چه دامي گرفتار شده است اما ديگر فرصتي براي پشيماني نبود. هنوز ماجراي ميلاد فراموش نشده بود که اين بار حادثه*اي مشابه در خراسان رضوي زنگ خطر را درباره آسيب*هاي اينترنت به صدا درآورد. در اين حادثه نيز پسر نوجواني از طريق اينترنت با يکي از اراذل و اوباش آشنا شده بود و مرد شيطان*صفت با فيلمبرداري از طعمه خود او را تهديد کرده بود اگر موضوع را به کسي بگويد، فيلم را در اينترنت پخش مي*کند. از اين دست حوادث بازهم مي*توان پيدا و نقل کرد. تا زماني كه استفاده از رايانه و اينترنت عموميت پيدا نكرده بود، هيچ پيش*فرضي درباره مزايا و معايب احتمالي آن وجود نداشت.
در كشورهاي پيشرفته كه اين فناوري گسترش زيادي پيدا كرده*است، مردم بيشتر با مزايا و جرايمي كه اين فناوري با خود آورده، آشنا شده*اند و به تدريج قوانيني مناسب در حال وضع است و اين قوانين هر روز در حال تكميل شدن هستند، اما در كشور ما زواياي مختلف اين فناوري و تبعات مثبت و جرايم مربوط به آن به تدريج آشكار مي*شود. بررسي*هاي پليس كشورمان نشان مي*دهد نوجوانان و جوانان بيشترين آسيب را به دليل آشنا نبودن با خطرهاي اين فضاي مجازي مي*بينند و متاسفانه درباره جرايم اينترنتي و خطرهاي موجود در فضاي سايبري اطلاع*رساني کافي در اين سال*ها انجام نشده*است. در «حوادث» اين هفته به اين موضوع از جوانب مختلف پرداخته*ايم.
سرگرد علي نيک*نفس سرپرست معاونت تشخيص و پيشگيري پليس فتا:
آسيب?پذيرترين قشر در ميان قربانيان جرايم رايانه*اي کودکان و نوجوانان هستند
سرگرد علي نيک*نفس، سرپرست معاونت تشخيص و پيشگيري پليس فتا(پليس فضاي توليد و تبادل اطلاعات نيروي انتظامي) با بيان اينکه فضاي سايبري مزاياي زيادي دارد و يكي از فناوري*هايي است كه جهان امروز بدون آن قابل*تصور نيست و از جمله مزاياي اينترنت گسترش تجارت و در دسترس همگان بودن اطلاعات است، مي*گويد: «استفاده از اينترنت در ايران رشد سريعي داشت اما به خطرهاي موجود در اين فضا توجه*اي نشده*است.» ادامه گفت*وگوي «سلامت» با ايشان را در اين مورد مي*خوانيد.: آيا آماري درباره استفاده از اينترنت و نرخ رشد جرايم اينترنتي در کشور وجود دارد؟
قبل از جواب سوال شما بايد بگويم کاربران اينترنتي ايران بيش از 36 ميليون و 500 هزار نفر هستند. 26 ميليون نفر از کاربران اينترنتي کشور را جوانان تشکيل مي*دهند و تعداد زيادي از آنها دانشجو هستند. در سال 90 جرايم سايبري نسبت به سال 89 نزديک به 4 درصد رشد داشته است که 3 جرم بزرگ مربوط به جرايم رايانه*اي بانکي، هتک حيثيت افراد و کلاهبرداري اينترنتي به بهانه اهداي جايزه است. آسيب*پذيرترين قشر در ميان قربانيان جرايم رايانه*اي کودکان و نوجوانان هستند. متاسفانه برخي والدين محدوديت*هاي سني تعريف*شده براي برخي کودکان را در نظر نمي*گيرند و فرزندانشان به راحتي به هر سايتي، حتي سايت*هاي فيلترشده دسترسي دارند.: درباره شيوه استفاده کودکان از اينترنت هم بررسي انجام شده است؟
بله، نتايج يک بررسي نشان مي*دهد بيش از 77درصد کودکان و نوجوانان از اينکه يک ويروس را دانلود کرده بودند، احساس مسووليت و نزديک به 63 درصد به*دليل پاسخ دادن به يک کلاهبرداري اينترنتي، احساس گناه مي*كردند. بيش از
53 درصد کودکان فيلم و موسيقي دانلود مي*کنند ولي فقط
38 درصد والدين از اين موضوع اطلاع دارند. جالب است اين نکته را هم بدانيد كه بيشتر والدين در خانه خود براي استفاده از اينترنت قانون دارند ولي فقط 37 درصد آنها نرم*افزارهاي کنترل*گر لازم را روي رايانه هايشان نصب کرده*اند. : مي*توانيد درباره نقش والدين در پيشگيري از جرايم اينترنتي بيشتر توضيح بدهيد؟
والدين بايد اين نکته را در نظر داشته باشند که نظارت و توصيه*هاي بزرگ*ترها در مورد فضاي اينترنت ضروري است و نه اختياري و همان*طور که به فرزندان آموخته مي*شود چگونه بايد از خيابان عبور کنند، بايد درباره فضاي وب هم به آنها اطلاعات داد. نکته بعدي اين است که بايد با فرزندان خود درباره اينكه چه وقت و چه مدت مي*توانند از اينترنت استفاده و از چه سايت*هايي مجازند ديدن کنند، صحبت كرد. وقتي کودک از رايانه استفاده مي*کند، او را تنها نگذارند يا رايانه را در اتاقي بگذارند که معمولا اعضاي خانواده در آن حضور دارند.: در صحبت*هايتان از «نرم*افزارهاي کنترل*گر» نام برديد؛ چگونه مي*توان اين نرم*افزارها را تهيه کرد و عملکردشان چگونه است؟
اين نرم*افزارها در مجموعه آنتي*ويروس*هاي معروف عرضه مي**شوند که با نصب آن والدين مي*توانند سايت*هايي را که فرزندانشان مشاهده مي*کنند، بررسي كنند. علاوه بر آن، مي*توانند زماني را که در برخي از سايت*ها مي*گذرانند مشاهده کنند که اين کار در تنظيم زمان فرزند براي انجام تکاليف مدرسه و کار با اينترنت موثر است.: مجرمان سايبري بيشتر از کودکان و نوجوانان چه سوءاستفاده*اي مي*کنند؟
يکي از مشكلاتي که کودکان و نوجوانان در فضاي اينترنت با آن روبرو هستند، هتک حيثيت و سوءاستفاده*هاي اخلاقي است. توجه داشته باشيد دختران بيشترين قربانيان دوستي*هاي اينترنتي هستند. پسر يا دختري را تصور كنيد كه دقيقا بر مبناي خيال از پشت 2 مانيتور رشته*هاي ارتباط با همديگر را مي*تنند. اين كار براي آن دو لذت*بخش است؛ اما متوجه نمي *شوند اين رشته*ها آنقدر محكم و حقيقي نيست كه تاب وزن واقعيت را داشته باشد. در واقع ذهن دختر يا پسر در لحظه چت، تصوير ذهني را با تصوير عيني اشتباه مي*گيرد.: در اين زمينه چه توصيه*اي داريد؟
کاربران بايد توجه داشته باشند همزمان با اتصال به اينترنت، اسناد موجود در رايانه خود را با ديگران به اشتراک گذاشته*اند. گاهي ايميل*هايي براي افراد فرستاده و در آنها از گيرنده خواسته مي*شود فرمي را پر يا فايلي را دانلود کند. مجرمان اينترنتي براي فريب طعمه خود وعده*هاي وسوسه*کننده*اي را مطرح مي*کنند. بيشتر مخاطبان آنها كه نوجوانان هستند، با پر کردن فرم يا دانلود فايل به راحتي ويروس را به سيستم خود راه مي*دهند و ديگر مالک عکس و فيلم*هاي خصوصي موجود در رايانه خود نخواهند بود. گاهي نيز از طريق وب*کم نصب شده روي رايانه، به راحتي از حرکات شما فيلمبرداري و آن را با اينترنت به سيستم خود منتقل مي*کنند. نوجوانان بايد به اين نکته توجه داشته باشند کاربران اينترنت ناشناخته*اند و به راحتي مي*توانند هويت خود را مخفي كنند و مشخصات جعلي بدهند.: اگر كسي مورد سوء*استفاده قرار گرفت، براي شکايت چه بايد بکند؟
بايد به دادسراي ويژه جرايم رايانه*اي مراجعه کنند و تشکيل پرونده بدهند. اين پرونده از دادسرا به پليس فتا ارجاع داده و بررسي مي*شود.
دکتر پرويز رزاقي روان?شناس:
پسرهاي نوجوان در سن بلوغ بيشتر در معرض تجاوز قرار مي?گيرند
براي بررسي ريشه و علت*هاي تجاوز به پسربچه*ها، با دکتر پرويز رزاقي، روان*شناس و عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي گفت*وگويي كرده*ايم که خواندن آن را به تمام خانواده*هايي که پسربچه دارند، توصيه مي*کنيم.
: معمولا تجاوز به پسرها در چه سن و سالي شايع*تر است؟
وقتي پسربچه*ها به سن بلوغ مي*رسند، از نظر هورموني تغييراتي در بدن آنها رخ مي*دهد و ميل و سوال*هاي جنسي*شان به دليل همين تغييرات هورموني افزايش مي**يابد بنابراين پسرهاي نوجوان در سن بلوغ بيشتر در معرض تجاوز يا رفتارهاي جنسي نامشروع قرار مي*گيرند. مي*توان گفت معمولا تجاوز*کننده و تجاوزگيرنده در يک گروه سني (دوره نوجواني که بيشترين حس کنجکاوي جنسي را دارند) قرار دارند.
: کدام*يک از ويژگي*هاي ظاهري يک پسربچه مي*تواند باعث جلب نظر متجاوزان جنسي شود؟معمولا پسربچه*هايي که سيماي زيباتر و پوست روشن*تري دارند، بيشتر مورد توجه و سوءاستفاده جنسي قرارمي*گيرند. تجاوز به پسرهاي سياه*پوست يا آنهايي که پوست سبزه*اي دارند، کمتر گزارش مي*شود. داشتن اندامي متناسب، زيبا، هيکلي مردانه و روي فرم هم مي*تواند باعث جلب نظر تجاوزگران جنسي شود.: ويژگي*هاي شخصيتي خاصي هم مي*تواند پسربچه*ها را در دام تجاوز جنسي از سوي ديگران بيندازد؟
بله، پسرهايي که شخصيت آرامي دارند، کمتر حرف مي*زنند، سر به زير و مأخوذ به حيا هستند و نمي*توانند به ديگران اعتراض کنند، بيشتر در معرض سوءاستفاده*هاي جنسي هستند. معمولا اين بچه*ها به*وسيله گروه همسالان خود هم بيشتر مورد تجاوز قرار مي*گيرند. : آثار رواني تجاوز جنسي بر ذهن پسربچه*ها چيست؟
درست است که معمولا تجاوز ناخواسته و با زور انجام مي*شود، اما متاسفانه و در بدترين حالت، ممکن است بچه*اي كه به او تجاوز شده به اين رفتار نادرست جنسي عادت کند، يعني پس از چندبار تجاوز ناخواسته، لذتي به او دست دهد که باعث شود ديگر خودش مايل به برقراري رابطه جنسي با همسالان و هم*جنسان خود باشد. در اين صورت مورد تجاوز نوعي رفتار داوطلبانه پيدا مي*كند و به آسيب تبديل خواهدشد.: لطفا در مورد ساير آسيب*هاي رواني هم برايمان توضيح *دهيد.
بله، آسيب*هاي رواني پس از تجاوز به نوع ارتباط هم بستگي دارد؛ يعني اگر تجاوز به زور انجام شده*باشد، احساس ناخوشايند ناتواني، بدبختي، تنهايي، مورد خشونت واقع*شدن و ضعف در فردي که از او سوءاستفاده شده است، پديد مي*آيد. ممکن*است چنين پسربچه*هايي تا آخر عمر از تمام همسالان و هم*جنسان خود متنفر شوند و تمام مردهاي جامعه را به چشم افرادي پست و رذل ببينند. اگر تجاوز با تهديد همراه باشد، مي*تواند به شدت روي اعتماد به نفس و احساس رضايتمندي از زندگي نوجوانان هم تاثير منفي بگذارد و باعث شود تا مدت*هاي بسيار طولاني نتواند روحيه قوي و خوبي پيدا كند. در اين صورت سلامت رواني و شخصيتي هم به خطر خواهدافتاد. حتي اگر تن*دادن به رابطه جنسي به دليل نياز هم باشد، بازهم احساس ضعف، بدبختي و ناتواني در فرد به وجود خواهدآمد. منظور از برقراري رابطه به دليل نياز، مثلا پذيرفتن برقراري رابطه جنسي در ازاي دريافت پول، کمک درسي يا حمايتي در مدرسه يا خارج از آن است. : خانواده*ها چطور مي*توانند به فرزندان خود درباره موضوع تجاوز اطلاعات بدهند؟
اگر والدين احساس مي*کنند فرزند آنها انرژي بالا و گرايش زيادي به مسايل جنسي دارد، بايد با مهار انرژي او و کنترل فيلم*هايي که مي*بيند، بازي*هايي که انجام مي*دهد، سايت*هايي که در اينترنت مشاهده مي*کند و گروه*هايي که در آنها عضو مي*شود، امکان برقراري روابط نامشروع و نادرست را در او به حداقل ممکن برسانند، مثلا او را در کلاس تکواندو، ژيمناستيک يا کلاس*هايي که بيشتر فکرش را درگير مي*كند و وقتش را مي*گيرد، ثبت*نام کنند. والدين بايد معناي عضو خصوصي را از کودکي به فرزند خود آموزش دهند و به او بگويند که غير از پدر، مادر و پزشک، هيچ*کس حق لمس يا حتي ديدن اين عضو را ندارد. پدر و مادر بايد به بچه*هاي خود ياد بدهند اگر فردي در هر سن و سالي به عضو خصوصي آنها دست زد يا لباسشان را درآورد و ناراحتشان کرد، بايد بلافاصله اين موضوع را با پدر و مادر در ميان بگذارند و مطمئن باشند در اين مورد حمايت مي*شوند، نه سرزنش.
سواد رايانه*اي والدين اندک است
دکتر نرگس بيرقي
روان?پزشک، دانشيار دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي
خطرهايي مانند تجاوز که ممکن*است در اثر استفاده نادرست از اينترنت براي کودکان و نوجوانان به وجود بيايد، در همه جوامع وجود دارد اما نکته مهم اينجاست که جامعه بايد براي برخورد صحيح با چنين خطرهايي برنامه*ريزي* داشته باشد. اگر مسوولان بدانند چطور بايد بچه*ها را در مورد اينگونه خطرها هوشيار کنند و آموزش*هاي لازم را در اين زمينه به آنها بدهند، آن وقت مي*توانند از ايجاد خطرهاي اينترنتي براي کودکان و نوجوانان پيشگيري کنند. از سوي ديگر، جامعه بايد بداند چطور مي*توان جلوي جرم*هاي جديدي که اينترنتي اتفاق مي*افتند، گرفت و اگر هم جرمي به اين صورت انجام شد، مجرم به چه شکلي و تا چه حدي بايد مجازات شود. هر چقدر برنامه*ريزي يک جامعه براي مواجهه و مقابله با جرايم اينترنتي بيشتر باشد، جرم اينترنتي کمتري هم اتفاق مي*افتد و هرچه در اين زمينه كمتر کوشش کند و ضعيف*تر باشد، با جرايم تکان*دهنده**تري مانند تجاوز و... مواجه خواهدشد. اگر جامعه از نظر ساختارهاي قانوني، خانوادگي و اجتماعي ضعيف* باشد، وقوع چنين جرم*هايي در آن محتمل*تر است.
براي پيشگيري از جرايم اينترنتي مجهز نيستيم
با پيشرفت تکنولوژي، نوع جرايم هم عوض شده و شنيدن خبر تجاوز به يک فرد به دليل استفاده نادرست از اينترنت، خيلي غيرمنتظره و غيرقابل پيش*بيني نيست. متاسفانه جامعه ما براي مقابله با چنين جرم*هايي به اندازه کافي مجهز نيست؛ يعني خانواده*هاي ما بر ابزارها و تکنولوژي*هاي جديد تسلط کامل ندارند و نمي*توانند آموزش*هاي لازم را در اين زمينه به فرزندان خود بدهند. ما حتي در مدرسه هم به فرزندانمان در مورد استفاده درست از اينترنت يا جرم*هاي اينترنتي آموزش کافي نمي*دهيم بنابراين نمي*توانيم از کودکان و نوجوانان توقع داشته باشيم در مورد خطرهايي که در کمين آنهاست، اطلاعات کافي داشته باشند و بتوانند خود را از اين آسيب*ها دور نگه*دارند. نتيجه اين مي*شود که بچه*ها در محيطي قرار مي*گيرند و به امكاناتي دسترسي مي*يابند که براي چگونگي رفتار و مقابله با مشکلات آن محيط آموزش كافي نديده*اند و ممکن است صدها مشکل جسمي و رواني به دليل ناآگاهي برايشان پيش بيايد.
نقش والدين در پيشگيري از وقوع جرايم اينترنتي
والدين مي*توانند نقشي اساسي در پيشگيري از ايجاد مشکل براي فرزندان خود در اثر استفاده نادرست از اينترنت داشته باشند و بر استفاده بچه*ها از اينترنت نظارت کنند. مشکلي که در جامعه ما وجود دارد، بيشتر به ترس والدين از مشکلات و معضلات اينترنت مربوط مي*شود ولي معمولا پدر و مادرها دراين*باره اقدامي انجام نمي*دهند. برخي خانواده*ها به دليل ترس زياد از اينترنت، بيش از حد فرزندان خود را در استفاده از اين وسيله ارتباطي محدود مي**کنند و برخي خانواده*ها بيش از اندازه خوش*بين هستند و اصلا درک درستي از خطرهاي احتمالي پيش*رو ندارند. از سوي ديگر، متاسفانه سطح سواد رايانه*ا*ي و اينترنتي برخي مادرها و پدرها به دلايل مختلف اجتماعي و فرهنگي در حدي نيست که بتوانند کمک يا آموزشي در اين زمينه به فرزندان خود بدهند. حتما مي*دانيد که در حال حاضر در دنيا نداشتن اطلاعات رايانه*ا*ي نوعي بي*سوادي محسوب مي*شود و اگر فرض کنيم کسي که به كار با رايانه* تسلط ندارد، بي*سواد محسوب مي*شود، مي*توانيم به اين موضوع ناراحت*کننده پي ببريم که چند درصد از خانواده*هاي ما بي*سواد هستند و همين بي*سوادي مي*تواند مشکلاتي مانند رشد جرايم اينترنتي را در کشور در پي داشته باشد! برنامه*ريزي براي آموزش خانواده*ها و بچه*ها در مورد استفاده صحيح از اينترنت، کاري اجتماعي است که مسوولان بايد هرچه سريع*تر به آن بپردازند.
اينترنت با جسم ما چه مي?کند؟
دکتر ايرج خسرونيا
رييس انجمن متخصصان داخلي ايران
بسياري از افراد گمان مي*کنند استفاده بيش از حد از رايانه* و اينترنت، فقط باعث وابستگي* رواني فرد و اعتياد او به اينترنت و ايجاد ساير مشکلات رواني در وي مي*شود در حالي كه نشستن طولاني*مدت پشت رايانه* عوارض جسمي و فيزيکي هم براي فرد در پي خواهدداشت.
اختلال در ستون فقرات يکي از شايع*ترين مشکلاتي است که کاربران به اصطلاح حرفه*اي اينترنت با آن مواجه هستند. خشکي و درد کمر نيز از ديگر عوارض استفاده طولاني*مدت از رايانه* محسوب مي*شود. نزديک بودن به صفحه مانيتور نيز* باعث انعکاس اشعه*هاي مختلف به چشم مي*شود و در نتيجه ممکن است اختلال*هايي در کارکرد صحيح سيستم مغز و اعصاب فرد به وجود بيايد. بد نيست بدانيد احتمال ابتلا به سکته*هاي مغزي در افراد معتاد به اينترنت که روزي 17 تا 18 ساعت با رايانه* كار مي*كنند، بسيار بيشتر از ساير افراد است.
از طرفي وقتي چشم*هاي ما به مدت طولاني بر صفحه و نقطه*اي خاص مانند مانيتور رايانه* تمرکز داشته باشد، شبکيه چشم دچار اختلال کارکرد مي*شود و حتي ممکن است چشم*ها ضعيف بشوند. سوزش و خشکي چشم*ها از ديگر عوارض استفاده طولاني*مدت از رايانه* است.
چگونه از فرزندمان در فضاي اينترنتي محافظت كنيم؟
سايت «truste» به تازگي مقاله*اي را درباره بررسي عادت*ها و باورهاي شخصي نوجوانان و پدر و مادرها در مورد اينترنت انجام داده و طي آن به اين نتيجه رسيده كه 84 درصد از والدين باور دارند فرزندانشان مي*دانند چگونه از خودشان در فضاي مجازي محافظت كنند. همچنين اين بررسي*ها نشان مي*دهد تعداد زيادي از نوجوانان از سيستم*هاي كنترل اطلاعات در فضاي مجازي استفاده نمي*كنند درحالي كه ريسك لورفتن اطلاعات، عكس*ها و نوشته*هاي آنها بسيار زياد است.
اما واقعا چه رفتاري از نوجوانان مي*تواند آنها را در فضاي اينترنتي در معرض خطر قرار دهد؟
تحقيقات مي*گويد 42 درصد از نوجوانان «بيشتر مواقع» يا «اغلب اوقات» به درخواست*هاي دوستي افراد غريبه پاسخ مثبت مي*دهند كه اين مساله باعث مي*شود افراد غريبه به پروفايل شخصي آنها دسترسي پيدا كنند؛ پروفايلي كه نشاني خانه و حتي شماره تلفن خود نوجوان يا خانواده*اش در آن قرار گرفته است. پس تنها فضاي خصوصي نوجوانان نيست كه درمعرض خطر قرار مي*گيرد بلكه شهرت و اعتبار يك خانواده هم مي*تواند تهديد شود. در سال 2009، 2 بررسي جداگانه نشان داد نزديك به 50 درصد از كارمندان و 70 درصد از مسوولان پذيرش دانشگاهيان با استفاده از جستجو در سايت*هاي اجتماعي، اطلاعاتي درباره اشخاص و زندگي*شان به دست مي*آورند.
در ادامه اين مطلب با 11 راه اصلي براي كمك به حفظ اطلاعات نوجوانان در فضاي آنلاين آشنا خواهيد شد. شما مي*توانيد با استفاده از اين راه?ها به نوجوانانتان كمك كنيد تا در فضاي اينترنتي از خودشان و اطلاعات شخصي*شان بيشتر محافظت كنند.
فرزندتان را با خطرهاي آنلاين احتمالي آشنا کنيدفضاي شخصي آنلاين مثل كمد لباس*هاي زير هر فردي است. شايد بپرسيد يعني چه و وقتي هم به نوجوانتان اين جمله را بگوييد او هم از شما بپرسد منظورتان چيست؟ همان*طور كه شما اين لباس*ها را در معرض ديد هم قرار نمي*دهيد، نبايد اطلاعات خصوصي*تان را هم در معرض ديد هر فردي بگذاريد. شما به عنوان پدر و مادر بايد كاملا صادقانه با فرزندتان در اين باره صحبت كنيد و درباره خطرهاي احتمالي كه ممكن است در فضاي اينترنتي براي آنها پيش بيايد از دزدي اطلاعات گرفته تا تجاوز توضيح دهيد. حتي براي اين كار مي*توانيد با زبان خود او حرف بزنيد يعني با او چت كنيد يا ايميل*هايي در اين زمينه برايش بفرستيد.
به دنياي او وارد شويد
شما هم از فضاي اينترنتي كه او استفاده مي*كند، استفاده كنيد. اين بهترين راه براي آشنايي با خطرهاي احتمالي است. اطلاع نداشتن درباره اين فضاها مثل اين مي*ماند كه شما بخواهيد درباره خيابان يا كوچه*اي خطرناك توضيح بدهيد كه تا به حال نه درباره آن شنيده و نه آن را ديده*ايد.
بهترين راه براي ورود به اين فضا هم اين است كه از فرزندتان بخواهيد تا به شما نشان بدهد چگونه مي*توانيد عضو اين سايت*ها و فضاهاي مجازي شويد. زماني كه در اين فضا قرار گرفته*ايد، خيلي آرام و دوستانه سوال*هاي خودتان و در ميان آنها جواب*هايي كه درباره محافظت از هويت و اطلاعات شخصي است مطرح كنيد و حتي از او بخواهيد به شما كمك كند تا امنيت ايميل يا اشتراك شما را بالا ببرد. اين راه به شما كمك مي*كند تا از طرفي درباره اهميت اين موضوع به صورت غيرمستقيم به او توضيح دهيد و از طرفي هم بدانيد فرزندتان در اين زمينه چقدر اطلاعات دارد يا تا چه حد در اين باره حساس است.
ضريب امنيت را بالا ببريد
آيا نوجوان شما مي*داند چگونه مي*تواند امنيت اطلاعات خود را در سايت*هاي مختلف بالا ببرد؟ اگر به اندازه كافي اطلاعات داريد به او كمك كنيد تا امنيت اطلاعات خودش را بالا ببرد. خيلي از سايت*ها اين امكان را فراهم كرده*اند كه افراد بتوانند اطلاعاتشان را طبقه*بندي كنند و حتي افراد را در گروه*هاي مختلف قرار دهند و از اين طريق روي اطلاعاتي كه به ديگران مي*دهند كنترل دارند.
دوست باشيد، پليس نباشيد!
يك رابطه اينترنتي واضح با فرزندتان شكل بدهيد و آرام*آرام خودتان را وارد فضاي مجازي او كنيد. از اين طريق شما مي*توانيد از فعاليت*هاي اينترنتي او باخبر شويد. بدانيد با چه كساني در ارتباط است، چه فيلم*ها يا عكس*هايي را مي*بيند، به چه مواردي اهميت مي*دهد يا از كنار چه چيزهايي مي*گذرد. حضور اينترنتي شما همچنين به او هشدار مي*دهد، نمي*تواند در اين فضا خارج از محدوده اجازه شما حركت و فعاليت كند. در اين مورد بايد كمي هوشمند عمل كنيد تا او شما را بيش از اينكه يك نظاره*گر پليسي ببيند، يك دوست آگاه بداند؛ وگرنه او را مجبور به ساختن شناسه*هايي مي*كنيد كه اجازه نمي*دهد از فعاليتش باخبر شويد.
جاسوسي نکنيد
سريع*ترين راه براي دور شدن از فرزندتان در فضاي اينترنتي، هجوم بردن و تجاوز به حريم خصوصي آنهاست. فکر نکنيد مي*توانيد به راحتي به فضايي که براي خود ساخته*اند وارد شويد و در آن بمانيد چون اگر هوش و ذکاوت به خرج ندهيد و از راه*هاي غيرمنطقي يک شبه بخواهيد از تمام مسايل آنها که تا ديروز از آن مطلع نبوديد باخبر شويد، مي*توانند با يک کليک شما را از فهرست دوستانشان حذف يا اطلاعاتي که به ديگران مي*دهند، از شما مخفي کنند.
يافتن مخفيانه دوستان فرزندتان در اينترنت و خواستن اطلاعات از آنها درباره فرزندتان مي*تواند نقطه سياهي در رابطه شما ايجاد كند در حالي که مي*توانيد علاوه بر رابطه دوستانه برقرار كردن با دوستان فرزندتان، پدر و مادر آنها را هم به فهرست دوستان اينترنتي خود اضافه و با آنها درباره نگراني*ها و پرسش*هايتان درباره رابطه فرزندانتان با هم و کارهايي که انجام مي*دهند، صحبت كنيد.
تفريح پرخطر، ممنوع!
گاهي نوجوانان و حتي والدين از اين نکته غافل مي*شوند که به محض وارد شدن به دنياي اينترنت، در معرض ديد کساني قرارمي*گيريم که نمي*خواهيم. مثلا در معرض ديد گزينشگران کار يا محيط تحصيلي. با قرار دادن اطلاعات يا عکس و فيلم و مطلب*هاي مختلف هم باعث مي*شويم نه تنها در زمان حال که در سال*هاي بعد هم با مشکلاتي مواجه شويم. به فرزندانتان يادآوري کنيد بسياري مواقع نمي*توان اطلاعاتي که وارد فضاي اينترنتي شده پاک کرد و از بين برد، به همين دليل آنچه امروز نوعي تفريح محسوب مي*شود، فردا مي*تواند تله*اي براي گير انداختن*شان باشد.
جلوي انتشار اطلاعات شخصي او را بگيريد
به فرزندتان يادآوري کنيد لازم نيست هر چيزي را به همه دنيا بگويد. او را از به اشتراک گذاشتن اطلاعات، نشاني خانه، تلفن منزل يا حتي تلفن شخصي*اش منع و يادآوري کنيد نمي*توان اطلاعات وارد شده به شبکه*هاي اينترنتي را تغيير داد يا پاک کرد. به او هشدار دهيد امكان دارد در ميان دوستانش افرادي باشند که زياد صادق نيستند و حاضرند براي منفعت*طلبي يا خودشيريني يا حتي به خاطر يک دعواي کودکانه، با انتشار اطلاعات شخصي*شان او را در دردسر بيندازند.
از دوستي با دوستان ناآشنا منعشان کنيد
«وقتي به فرد ناآشنايي اين امکان را مي*دهيد که پروفايل شما را ببيند، يعني اولين قدم را در يک مسير خطرناک و ناايمن برداشته*ايد» اگر بتوانيد اين موضوع را به فرزندتان با لحني دوستانه و کاربردي انتقال دهيد، مي*توانيد از او در برابر خطرهاي بسياري محافظت کنيد. بسياري از نوجوانان اين روزها فکر مي*کنند داشتن تعداد زيادي دوست باعث بالا رفتن* شأن و منزلتشان مي*شود در حالي که اين موضوع بسيار نگران*کننده و خطرساز است. به نوجوانتان يادآوري کنيد از پذيرفتن افرادي که نمي**شناسد، خودداري كند و به هيچ*وجه با آنها مخصوصا در فضاي خانه قرار ملاقات نگذارد. به او گوشزد کنيد گسترش ارتباط در فضاي زندگي روزمره و با افرادي که آنها را مي*شناسند، بسيار مفيد*تر از ارتباط مجازي با افراد ناشناس است که گاه جنسيتشان را هم مخفي مي*کنند.
به آنها درباره ديگران هم هشدار دهيد
بيشتر نوجوانان مايل نيستند ديگران عکس*ها و اطلاعاتشان را منتشر کنند، پس از اين قانون طلايي استفاده کنيد و به آنها بفهمانيد حق ندارند بدون اجازه كسي اطلاعات او را در اختيار ديگران بگذارند.
رايانه را در معرض ديد بگذاريد
تا جايي که امکان دارد، رايانه را در محلي قرار دهيد که صفحه آن قابل*مشاهده باشد. با اين روش مي*توانيد هم بر سايت*هايي که فرزندتان به آن وارد مي*شوند غيرمستقيم نظارت داشته باشيد و هم متوجه زمان*هايي که وارد اينترنت مي*شود، باشيد. اگر رايانه را در اتاق شخصي او مي*گذاريد، حتما بخواهيد در اتاقشان را باز بگذارند و رايانه را طوري در اتاق قرار دهيد که از بيرون اتاق، هم صفحه آن ديده شود.
نرم*افزارهاي کنترل*گر نصب کنيد
آنتي*ويروس*ها و نرم*افزارهايي در بازار وجود دارد که مي*توانيد با نصب آنها روي رايانه، از سايت*هايي که فرزندتان به آنها وارد مي*شود، مطلع شويد. در گذشته پدر و مادرها فقط لازم بود از دوستان فرزندشان و اينکه کجا بوده*اند و کجا مي*روند، بپرسند و به نوعي بر دوستي*ها و رفت و آمدهايشان نظارت داشته باشند در حالي که در حال حاضر لازم است درباره دوستان اينترنتي و فضاهاي مجازي که در آن رفت و آمد هم مي*کنند، پرس*وجويي منطقي و دوستانه داشته باشند.